Style uczenia się - fakty i mity
Ile razy słyszałeś, że jesteś wzrokowcem, słuchowcem, albo kinestetykiem? Można założyć, że prawie każdy słyszał o tak zwanych stylach uczenia się, ale już znacznie mniej osób wie, że jest to jeden z bardziej rozpowszechnionych neuromitów.
Z artykułu dowiesz się:
- Na czym polegają style: wzrokowy, słuchowy kinestetyczny
- Czy istnieją naukowe podstawy dla bycia wzrokowcem, słuchowcem, kinestetykiem?
- Dlaczego ten mit jest tak rozpowszechniony?
- Jak unikać nieskutecznego uczenia się, czyli jak się uczyć mądrze?
Można założyć, że prawie każdy słyszał o tak zwanych stylach uczenia się, ale już znacznie mniej osób wie, że jest to jeden z najbardziej rozpowszechnionych neuromitów.
Jednym z najczęstszych nieporozumień dotyczących nauczania i uczenia się jest przekonanie o stosowaniu spersonalizowanych instrukcji i zadań dostosowanych do konkretnego ucznia w oparciu o postrzeganie preferencji „stylu uczenia się” ucznia. Style uczenia się są zazwyczaj definiowane jako „pogląd, że różni ludzie uczą się informacji na różne sposoby” (Pashler, 2009). W literaturze anglojęzycznej funkcjonuje kilkadziesiąt różnych stylów, ale dominują głównie dwa podejścia: czyli wzrokowo-słuchowo-kinestetyczny oraz rozszerzony o czytanie/pisanie.
Należy podkreślić, że ludzie, oczywiście, posiadają swoje preferencje dotyczące stylu uczenia się i zdobywania informacji (np. wzrokowe, kinestetyczne),ale powiązanie ich ze zwiększonymi osiągnięciami nie ma swojego potwierdzenia w wynikach badań i ten sposób musi zostać sprowadzone do statusu neuromitów.
Skąd bierze się tak duża popularność tego mitu?
Ta hipoteza z pewnością ma bardzo intuicyjny charakter oraz urzeka prostotą obserwacji. Jeśli uczeń woli słuchać lekcji czy wykładu, wydaje się oczywiste, że jeśli otrzyma informacje podane w ten właśnie sposób, nauczy się lepiej. Nie będzie się uczyć tak dobrze, jeśli zostanie mu przedstawiona informacja w formie tekstu pisanego, albo wykresów czy rysunków. Niestety, jak to często bywa – intuicja nie jest dobrym źródłem wiedzy. Nawet – a może zwłaszcza – jeśli chodzi o nas samych.
O ironio, nawet gdyby rygorystyczne trzymanie się przypisanego stylu uczenia przynosiłoby wymierne efekty, to w szkołach powinniśmy wdrażać wszystkie – nie tylko preferowane style – aby wzmacniać również słabe strony uczniów, a nie bazować jedynie na najmocniejszych
Jednak mimo to, silne przekonanie o skuteczności „stylów uczenia się” to zjawisko bardzo powszechne:
90% nauczycieli języka angielskiego w Stanach Zjednoczonych
i Kanadzie jest przekonanych o skuteczności takich działań
i można się domyślać, że przekazują oni tą wiedzę swoim uczniom.
Niestety, nie udało mi się znaleźć analogicznych informacji o polskiej szkole.
Jednak to, że pojęcie jest popularne, nie czyni go oczywiście prawdziwym. W powyższym przeglądzie literatury naukowej na temat stylów uczenia się znaleziono niewiele dowodów na skuteczność dostosowywania materiałów do nauki na jej skuteczność. W rzeczywistości istnieje kilka badań, które przeczą temu przekonaniu, jak na przykład badanie zespołu Franka Coffielda z 2004, w którym stwierdzają, że nie ma korelacji pomiędzy stosowaniem różnych modalności, dostosowanych do preferencji ucznia na ostateczny efekt nauczania.
Popularność mitu stylów uczenia się może wynikać po części z naturalnej chęci poznania, jakim jesteś typem osoby, a także z potrzeby indywidualnego podejścia w systemie edukacyjnym. Ponadto większość technik wspieranych empirycznie obejmuje planowanie (np. planowanie sesji nauki w ciągu kilku dni) i znaczny wysiłek (np. wykonywanie testów praktycznych przed właściwym sprawdzianem w szkole). Nie oszukujmy się – zazwyczaj nie chcemy tak ciężko pracować, a style uczenia pokazują, że zawsze można mieć z górki.
Dlaczego stosowanie stylów uczenia się jest szkodliwe?
- Style uczenia kategoryzują i ograniczają uczniów
- Stosowanie stylów sprzyja efektowi potwierdzenia mimo miernych efektów nauki
- Nauczanie według stylów wzmacnia nieuzasadnione wrażenie opanowania treści
- Style uczenia w praktyce nie są wdrażane albo są stosowane niekonsekwentnie przez samych uczniów
W kolejnym artykule można przeczytać szerzej dlaczego i komu to szkodzi. Aby przeczytać, wystarczy kliknąć tutaj.
Jakie wnioski możemy wyciągnąć?
Pokazaliśmy, że style uczenia nie znajdują swojego potwierdzenia w doświadczeniu, ale nie oznacza to, że wszystko co do tej pory wprowadziliście do swojej praktyki jest stracone.
Zamiast wykorzystywać różne strategie uczenia się, żeby dopasowywać je do poszczególnych uczniów, znacznie lepiej dopasować je do celu i specyfiki poruszanego tematu.
Wiedząc że uczymy się poprzez zmysły, ze wszystkiego, co widzimy, słyszymy i robimy – wykorzystaj wszystkie narzędzia jakie posiadasz do tego, żeby lepiej zrozumieć albo nauczać.
W rzeczywistości zapamiętujemy i przyswajamy znacznie lepiej, gdy połączymy różne sposoby przyjmowania informacji, a nie skupimy się tylko na jednym odcinając pozostałe
Takie podejście stanowi istotę podwójnego kodowania. To skuteczna i co najważniejsze potwierdzona badaniami strategia uczenia się, gdzie poprzez połączenie reprezentacji werbalnych i wizualnych uzyskujemy znacznie lepszą retencję informacji.
PODSUMOWANIE
Każdy człowiek ma osobiste preferencje jeśli chodzi o styl uczenia się. Jedni wolą czytać podręcznik i oglądać ilustracje, grafy, wykresy; drudzy – uwielbiają podcasty, nagrane wykłady na youtube, potrzebują, żeby ktoś im opowiedział dane zagadnienie. Jeszcze inni czują, że jeśli czegoś nie zapiszą, to zaraz zapomną, albo jeśli nie uaktywni się ich w jakimś działaniu, to nic nie zrozumieją i nie zapamiętają.
Nie ma jednak żadnych naukowych dowodów, że przywołani wcześniej wzrokowcy nauczą się i zapamiętają mniej, jeśli będą mieli do dyspozycji jedynie słuchanie wykładu, albo udział w dyskusji panelowej. Podobnie, jeśli kinestetyk wykona jakieś doświadczenie, to samo z siebie nie sprawia, że zapamięta lepiej niż mając tylko informacje przedstawione w formie obrazków.
Zatem ograniczanie siebie albo swoich uczniów, poprzez przypisanie do danego stylu uczenia się, jedynie ogranicza nasz potencjał i osłabia możliwości nauczenia się czegoś nowego. Jeśli w czasie uczenia się świadomie ograniczasz źródła pobudzenia naszego mózgu i kodowania informacji tylko do konkretnej modalności (wizualna, słuchowa, ruchowa), to działasz tylko na swoją niekorzyść.
Jednak kwestią nierozstrzygniętą jest czy w codziennym doświadczeniu kontakt z preferowanymi modalnościami nie podnosi poziomu naszego skupienia na danym zadaniu, a tym samym czy nie zwiększa retencji i stopnia przyswojenia materiału.
Niektórzy ludzie potrzebują dodatkowych modalności znacznie bardziej niż inni. Jeśli w czasie nauki dodasz modalność, która nie jest ulubioną, to w najgorszym wypadku nie stanie się nic. W najlepszym – osiągniesz znacznie lepsze wyniki
Czytaj też:
Zbadaj nas!
Bibliografia
- Ginns, P. (2005). Integrating Information: A Meta-analysis of the Spatial Contiguity and Temporal Contiguity Effects. Learning and Instruction, 15(6), 515-536.
- Herrlinger, S., Hahn, S., Mecklinger, A., & Baeuml, K. H. (2016). Neuromyths and evidence-based practices in higher education. Zeitschrift für Psychologie, 224(1), 42-48.
- Jaeger, A. J., & Wiley, J. (2014). Does the incorporation of visual elements in reading passages aid or hinder reading comprehension?. Journal of Educational Psychology, 106(1), 199-210.
- Kirschner PA, Van Merriënboer JJG. . Do learners really know best? Urban legends in education. Educ Psychol. 2013; 48 3: 169– 183.
- Mayer, R. E. (2005). Cognitive theory of multimedia learning. The Cambridge Handbook of Multimedia Learning, 31-48.
- Meyer, R. E., & Anderson, R. B. (1992). The Learning Strategies Curriculum: A Program for Effective Learning. Academic Press.
- Paivio, A. (1971). Imagery and Verbal Processes. Holt, Rinehart and Winston.
- Pashler H., McDaniel M., Rohrer D., Bjork R. (2008). Learning styles. Psychol. Sci. Public Interest 9, 105–119.
- Pasquinelli E. (2012). Neuromyths: why do they exist and persist? Mind Brain Educ. 6, 89–96.
- Sharp, J. G., Bowker, R., & Byrne, J. (2008). VAK or VAK-uous? Towards the trivialisation of learning and the death of scholarship. Research Papers in Education, 23(3), 293–314.
- Willingham D. T., Hughes E. M., Dobolyi D. G. (2015). The scientific status of Learning Styles theories. Teach. Psychol. 42, 266–271.